Chirurgia siatkówki i ciała szklistego

Witrektomia tylna

Zabieg chirurgiczny w którym śródoperacyjnie wprowadza się narzędzia mikrochirurgiczne do wnętrza gałki ocznej i poprzez szereg manipulacji chirurgicznych stara się uzyskać efekt naprawy lub też usunięcia stanu chorobowego, z powodu, którego dana osoba została zakwalifikowana do tego typu operacji. Słowo "witrektomia" oznacza usunięcie- wycięcie ciała szklistego tj. galaretowatej substancji wypełniającej największą przestrzeń gałki ocznej- komorę ciała szklistego. W oparciu głównie o tą czynność chirurgiczną dokonuje się niezbędnych "napraw" w chorym oku.

To często zabieg ostatniej szansy na zachowanie oraz poprawę widzenia, a także zabieg z wyboru. W wielu schorzeniach jedyna skuteczna metoda lecznicza.

Zabiegi witrektomii tylnej najczęściej wykonywane są w poniższych stanach chorobowych:

Wylewy krwi do wnętrza oka, będące powikłaniem chorób ogólnoustrojowych o podłożu naczyniowym, głównie cukrzycy, zmianach pozakrzepowych, niedokrwistości a także urazów oka.

Schorzenia siatkówki:

-odwarstwienie siatkówki
-otwory siatkówki (w tym otwór w plamce),
-błony przed i podsiatkówkowe,
-masywne krwotoki podsiatkówkowe,
-niektóre zmiany powstające w następstwie zwyrodnienia siatkówki związanego z wiekiem
- inne

Urazy gałki ocznej oraz stany pourazowe oka, także z obecnością ciała obcego we wnętrzu oka.

Powikłania wcześniej wykonanych zabiegów na oku: powikłania po zaćmie, powikłania po stanach zapalnych, krwotoki, jaskra następowa i inne

Zmiany patologiczne w ciele szklistym: stany zapalne i pozapalne doprowadzające do znacznego pogorszenia widzenia

W trakcie zabiegu wykonuje się 3-4 linijne wejścia w twardówce (warstwie tworzącej ścianę gałki ocznej) o długości od 0.5 do 1.0 mm, przez które wprowadza się do oka narzędzia chirurgiczne i substancje niezbędne podczas wykonywanego zabiegu.
Po wycięciu ciała szklistego, w zależności od przyczyny operacji, stanu miejscowego oka operowanego oraz prognoz pooperacyjnych, gałkę oczną wypełnia się jedną z poniższych substancji:

Jałowy płyn o odpowiednim składzie chemicznym, który podlega samoistnej wymianie na płyn produkowany przez struktury wydzielnicze oka

Jałowe powietrze lub mieszaninę gazów rozprężających (SF6, C3F8 itp.), które również ulegają stopniowej, samoistnej wymianie na płyn wewnątrzgałkowy. Podanie mieszaniny gazu rozprężającego powoduje znacznego stopnia upośledzenie widzenia (nawet do poziomu rozróżniania ruchów ręki przed okiem), trwające od kilku dni do kilku tygodni (w zależności od zastosowanej mieszaniny gazu). Upośledzenie widzenia ma charakter przemijający. Podanie gazu lub powietrza wiąże się też z potrzebą utrzymywania przez pacjenta odpowiedniej pozycji przymusowej, zalecanej przez lekarza. W trakcie obecności gazu rozprężającego w oku pacjenci nie mogą podróżować samolotem, z uwagi na możliwość znacznego rozprężenia się gazu, a w konsekwencji wzrostu ciśnienia śródgałkowego, co może nawet doprowadzić do pęknięcia gałki ocznej;

Olej silikonowy lekki lub ciężki (który nie ulega wymianie na płyn). Podanie oleju silikonowego do wnętrza oka powoduje zmianę własności optycznych oka pojawia się wada wzroku o wartości 5-6 dioptrii, która wymaga dodatkowej korekcji. W naszej praktyce stosujemy korekcję tej wady z użyciem soczewki kontaktowej nagałkowej, która pozwala na uzyskanie dobrej, użytecznej ostrości wzroku.

Witrektomia tylna, jak każdy inny zabieg może być powikłana szeregiem niekorzystnych następstw, przy czym przedoperacyjny stan oka zakwalifikowanego do operacji ma także wpływ na pojawienie się ewentualnych powikłań.

Najczęściej obserwowane powikłania to:

Pooperacyjny, czasowy lub trwały wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego

Odwarstwienie siatkówki nawrotowe

Przejściowe stany zapalne oka

Nawrotowe krwotoki do wnętrza oka

Postęp zaćmy (w przypadku zabiegów z podaniem gazu rozprężającego szybszy postęp zmętnienia soczewki obserwowany jest w każdym operowanym przypadku u osób dorosłych)

Nieszczelność rany pooperacyjnej, co w przypadku zastosowania oleju silikonowego wiąże się z jego przesunięciem pod spojówkę.

Krwotok podnaczyniówkowy

Obecność drobin oleju silikonowego pod spojówką

W niektórych, bardziej skomplikowanych przypadkach (zwłaszcza w odwarstwieniu siatkówki lub cukrzycy) zdarza się, że zabieg witrektomii trzeba powtórzyć.
U części operowanych osób, aby uzyskać zamierzony efekt operacyjny, zabieg witrektomii wykonuje się jednocześnie, w połączeniu z innymi zabiegami, np. usunięciem zaćmy, założeniem zewnątrzgałkowym gąbki opasującej oko całkowicie lub częściowo (plomba), założeniem zastawki Ahmeda czy też usunięciem soczewki.

Oczekiwane, korzystne efekty pozabiegowe to nie tylko poprawa ostrości i funkcji widzenia, ale także:

Poprawa lub stabilizacja widzenia

Spowolnienie procesu chorobowego uszkadzającego widzenie

Odtworzenie warunków anatomicznych gałki ocznej (urazy)

Niedopuszczenie do zaniku gałki ocznej

Inne

Ważne: wykonanie zabiegu operacyjnego nie zawsze wiąże się z poprawą funkcji widzenia.

Chirurgia zewnątrzgałkowa siatkówki

Zabieg chirurgiczny obejmuje wpuklenie odcinkowe oraz opasanie gałki ocznej. Procedury te pomimo udowodnionej skuteczności są coraz rzadziej stosowane w chirurgii siatkówki. Pozwalają na znaczne zmniejszenie ryzyka uszkodzenia oka w porównaniu z metodą witrektomii, która nierzadko jest nadużywana.

Ponad 15 lat temu dr Cywiński jako pierwszy w Polsce wykonał zabieg witrektomii tylnej u dorosłych w ramach chirurgii jednego dnia. Od tego czasu wszystkie zabiegi witreoretinalne u dorosłych oraz dzieci przeprowadzamy w tym samym modelu, zgodnie z zasadą: „Leczy procedura, a nie pobyt w szpitalu.”
Dzięki odpowiedniej organizacji opieki oraz nowoczesnym metodom leczenia pacjenci mogą bezpiecznie wrócić do domu jeszcze tego samego dnia, zachowując najwyższe standardy jakości i bezpieczeństwa.

dr n. med. Adam Cywiński

Kierownik medyczny placówki